Soalan Lazim

Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah telah bersidang buat kali pertama pada tanggal 18 September 1963 bertempat di Bangunan Dewan Undangan Negeri sementara di Jalan Istana Lama, Kota Kinabalu. Sidang tersebut telah berlangsung selama 2 hari selepas Sabah (Dahulu dikenali sebagai Borneo Utara) menyertai Malaysia pada 16 September 1963. Pada masa itu, dikenali sebagai Majlis Undangan Negeri (MUN) Sabah dan ia merupakan badan legislatif negeri yang pertama selepas pembentukan Malaysia dan terdiri daripada 32 Ahli yang dilantik dan dipilih termasuk Ketua Menteri Sabah pertama, Tun Fuad Stephens.

Bangunan Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah yang baharu dan digunakan sekarang telah dirasmikan pada 19 Jun 1995. Lokasi Bangunan terletak di Bukit Punai, Jalan Sulaman, Kota Kinabalu Sabah dan dirasmikan oleh Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri Sabah ketika itu, Almarhum Tun Sakaran Dandai

Sehingga penggal ke-16, bilangan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Sabah adalah seramai 79 orang. Daripada jumlah itu, 73  ADUN dipilih melalui Pilihan raya (Kerusi Pilihan raya) manakal 6 Orang ADUN Dilantik, mengikut peruntukan dalam Perlembagaan Negeri Sabah (Fasal 14(1)(e)).

Dibawah Perlembagaan Negeri Sabah, jawatan Speaker Dewan Undangan Negeri Sabah boleh dilantik daripada;

1. Kalangan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN)
   1. Seorang ADUN yang bukan ahli Kabinet Negeri (Iaitu bukan Menteri atau Pembantu Menteri) boleh dilantik sebagai Speaker.
   2. Ini adalah amalan biasa dalam banyak negeri di Malaysia.

1. Bukan Ahli Dewan (Orang Luar)
   1. Seseorang yang bukan ADUN juga boleh dilantik sebagai Speaker, asalkan dia layak menjadi ADUN, iaitu;
      1. Warganegara Malaysia
      2. Berumur tidak kurang daripada 21 Tahun
      3. Tidak Mempunyai keaiban Undang-undang seperti muflis, sabitan jenayah berat dan sebagainya.
   2. Ini diperuntukkan di bawah fasal 21(1) Perlembagaan Negeri Sabah.

1. Jika Speaker bukan ADUN, dia tidak mempunyai hak untuk mengundi dalam persidangan DUN, tetapi masih boleh menjalankan semua kuasa sebagai Speaker.

Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah boleh dibubarkan dalam 2 keadaan utama, seperti yang termaktub dalam Perlembagaan Negeri Sabah iaitu Fasal 21(2) dan 21(3);

1. Pembubaran oleh Yang di-Pertua Negeri atas nasihat Ketua Menteri

1. Pembubaran secara automatik selepas tempoh 5 tahun.

Pilihan raya negeri mesti diadakan dalam tempoh 60 hari selepas tarikh pembubaran. Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah tidak akan bersidang semula sehingga pilihan raya selesai dan ADUN baharu mengangkat sumpah.

1. Rang Undang-undang yang hendak dibawa ke Dewan disediakan oleh Kementerian masing-masing dan disemak oleh Peguam Besar Negeri dan dibawa kepada pengetahuan Kabinet Negeri dan dihantar kepada Setiausaha Dewan.

1. Bacaan Pertama; – Rang Undang-Undang dibaca sebagai bacaan pertama
2. Bacaan Kedua; – Ahli Dewan akan membahas Rang undang-undang
3. Peringkat Jawatankuasa;-  Jawatankuasa semua Dewan meneliti Rang Undang-undang secara terperinci dan mengemukakan semula kepada dewan
4. Bacaan ketiga;- Diluluskan setelah tidak ada lagi perbahasan
5. Perkenan Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri Sabah sebelum diwartakan dan dikuatkuasa kan.

Semua pelawat sama ada individu atau berkumpulan, institusi dan pertubuhan dalam dan luar negara boleh mengunjungi Dewan Undangan Negeri Sabah.

Lawatan hanya dibenarkan semasa hari dan waktu bekerja sahaja. 

Pelawat yang ingin membuat permohonan lawatan perlu mengemukakan Surat Permohonan Rasmi kepada Setiausaha Dewan Undangan Negeri dan perlu mengikuti peraturan yang telah ditetapkan seperti berikut;

1. Segala urusan lawatan dikendalikan oleh Jawatankuasa Bahagian Protokol dan Teknologi Maklumat, Dewan Undangan Negeri Sabah dan hendaklah dikemukakan kepada alamt berikut untuk kelulusan;

Setiausaha Dewan Undangan Negeri

Dewan Undangan Negeri Sabah

Aras 4, Bangunan Dewan Undangan Negeri Sabah

Teluk Likas, Peti Surat 11247

88817 Kota Kinabalu Sabah

1. Surat permohonan hendaklah mencatatkan nombor telefon dan faks pemohon
2. Pelawat juga dikehendaki menunjukkan Surat Kebenaran lawatan di Balai Pengawal Pintu masuk utama Bangunan Dewan Undangan Negeri Sabah. Ketua Rombongan dikehendaki membawa senarai lengkap pelawat yang mengandungi nama penuh, nombor kad pengenalan dan nombor telefon yang boleh dihubungi. Hanya mereka yang disenaraikan sahaja dibenarkan masuk.

1. Semua pelawat perlu mematuhi Kod tatacara berpakaian semasa berada di Bangunan Dewan Undangan Negeri Sabah seperti dibawah;

1. Lelaki

• Lounge Suit berwarna gelap (Warna lain tidak dibenarkan masuk ke Dewan)
  • Bertali leher
  • Kasut kulit gelap

• Berbaju kebangsaan lengkap;
  • Bersamping
  • Bersongkok
  • Kasut Kulit gelap

• Wanita

• Lounge Suit berwarna gelap;

• Seluar panjang/skirt dibawah paras lutut
• Berkasut penuh (Menutup jari kaki)

• Berbaju kurung/kebaya labuh dibawah paras lutut
  • Berkasut Penuh (Menutup jari kaki)
  • Warna tidak terlalu menyerlah dan terang

• Pelajar Sekolah

• Pakaian seragam sekolah

Pelawat Tidak Dibenarkan :

1. Membawa kanak-kanal dibawah umur enam tahun
2. Merokok di kawasan Dewan Undangan Negeri Sabah
3. Membawa peralatan berbahaya yang boleh mengancam keselamatan

Pelawat dikehendaki menepati masa lawatan yang telah dipersetujui.

Peraturan yang diguna pakai ketika perbahasan di Dewan Undangan Negeri Sabah adalah Peraturan-Peraturan Tetap Dewan Undangan Negeri Sabah yang mengandungi kandungan dan fungsi seperti;

• Mengatur perjalanan persidangan Dewan
• Menetapkan tatacara perbahasan
• Tugas dan kuasa Speaker
• Kod kelakuan Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah
• Tatacara pembentangan Rang Undang-Undang, usul dan laporan jawatankuasa.

Secara umumnya, perkataan “Penggal” memberikan maksud tempoh permulaan Persidangan Dewan hingga penghujung persidangan pada setiap tahun.

Mesyuarat adalah persidangan Majlis yang bermula dari persidangan pertama dan apabila mesyuarat dipanggil pada bila-bila masa untuk bersidang dan berakhir setelah Dewan ditangguhkan selama lebih daripada 14 hari atau tarikh untuk persidangan berikutnya tidak ditetapkan atau setelah penggal Dewan Undangan Negeri diprorog.

Persidangan merujuk kepada mesyuarat Dewan Undangan Negeri. Persidangan bermula dan berakhir pada waktu yang ditetapkan dibawah Peraturan-peraturan tetap Dewan Undangan Negeri Sabah kecuali dimaklumkan oleh Speaker atau diubah dengan usul oleh Menteri.

Persidangan Dewan adalah satu hari mesyuarat yang bermula pada pukul 10.00 Pagi hingga 4.00 petang. Terdapat sebuah usul yang akan diusulkan oleh Menteri iaitu Usul Dibawah Peraturan Tetap 2(1) (b) antara jam 4.00 Petang- 4.15 Petang yang bahawa Dewan tidak ditangguhkan sehingga semua urusan-urusan Dewan yang tertera dalam Aturan Urusan Mesyuarat pada hari ini selesai ditimbang dan diputuskan. Usul ini haruslah mendapat persetujuan dewan.

Prorog adalah tamatnya satu penggal Dewan Undangan Negeri Sabah untuk digantikan dengan penggal yang berikutnya.