Maklumat Umum Speaker
Rujukan: Perlembagaan Negeri Sabah Bah. II Per. 15.
Speaker hendaklah dilantik oleh Yang di-Pertua Negeri dari kalangan
orang-orang yang tidak tertakluk kepada mana-mana kehilangan kelayakan untuk dilantik sebagai ahli dilantik Dewan Undangan sebagaimana yang dinyatakan dalam Perkara 17.
Speaker hendaklah memegang jawatatan apa-apa tempoh yang ditetapkan
dalam suratcara yang menurutnya dia dilantik, tetapi hendaklah mengosongkan
jawatannya:-
ditujukan kepada Yang di-Pertua Negeri; atau
● Jika dia menjadi tertakluk kepada mana-mana kehilangan kelayakan untuk
dilantik sebagai ahli dilantik Dewan Undangan sebagaimana yang
dinyatakan dalam Perkara 17; atau
● Jika tiga bulan selepas perlantikannya ke jawatan itu dia adalah atau
menjadi ahli mana-mana lembaga pengarah atau lembaga pengurusan, atau
seorang pegawai atau pekerja, atau melibatkan diri dalam hal-ehwal atau
urusan sesuatu pertubuhan atau badan, sama ada diperbadankan atau
sebaliknya, atau sesuatu pengusahaan perdagangan, perindustrian atau
lain-lain pengusahaan, sama ada dia menerima atau tidak apa-apa saran,
hadiah, untung atau faedah daripadanya:-
Dengan syarat bahawa hilang kelayakan itu tidak boleh dipakai jika pertubuhan
atau badan itu menjalankan apa-apa kerja kebajikanatau sukarela atau tujuan
yang berfaedah kepada masyarakat atau mana-mana bahagiannya atau
apa-apa kerja atau tujuan lain berupa khairat atau sosial, dan orang itu tidak
menerima apa-apa saran, hadiah, untung atau faedah.
hendaklah diputuskan oleh Yang di-Pertua Negeri dan keputusannya itu
adalah muktamad.
o Semasa ketidakhadiran Speaker di suatu persidangan Dewan Undangan
atau mana-mana kekosongan dalam jawatan Speaker, seseorang daripada
Timbalan-timbalan Speaker atau, jika kedua-dua Timbalan Speaker itu tidak
hadir atau jawatan-jawatan mereka juga kosong, sesorang ahli sebagaimana
boleh ditetapkan oleh kaedah-kaedah prosedur Dewan Undangan bolehlah
bertindak sebagai Speaker.
o Badan Perundangan hendaklah melalui undang-undang membuat
peruntukan bagi saran Speaker, dan saran yang diperuntukkan sedemikian
hendaklah diperuntukkan sedemikian hendaklah dipertanggungkan kepada
dan dibayar daripada Kumpulan Wang Disatukan, dan tidaklah boleh
dikurangkan bagi mana-mana pemegang jawatan Speaker selepas
pelantikkanya.
o Dua orang Timbalan Speaker hendaklah dilantik oleh Yang di-Pertua Negeri
dari kalangan orang-orang yang adalah ahli-ahli atau yang layak menjadi
ahli Dewan Undangan.
o Pertuntukan-pertuntukan fasal-fasal(2), (3) dan (5) Perkara 15 hendaklah
terpakai kepada Timbalan-Timbalan Speaker sebagaimana ianya terpakai
kepada Speaker dan rujukan kepada Speaker dalam Perlembagaan ini
hendaklah disifatkan sebagai termasuk rujukan kepada Timbalan Speaker,
kecuali konteksnya menghendaki selainnya.